‘De Herdenking’ door Olivier Provily

Posted on Apr 15, 2013

Wanneer:
september 8, 2013 @ 12:00 pm – 12:00 pm
2013-09-08T12:00:00+02:00
2013-09-08T12:00:00+02:00
Waar:
Museum Perron Oost
Cruquiusweg 11
1019 AT Amsterdam
Nederland
Kosten:
Festival Perron Oost: €3,50 per voorstelling, €5 voor hele dag, €7,50 voor passe-partout (3 dagen)

De Herdenking is een ceremonie waarmee de Tweede Wereld Oorlog en meer specifiek het transport van joden vanuit de Rietlanden in Amsterdam Oost herdacht en getheatraliseerd wordt. Tegelijk is het een protest tegen de hedendaagse uitzetting van mensen uit ons land. Historische en actuele kenmerken worden in de ceremonie verwerkt. Een stoet van mensen die in Nederland asiel zoeken, maar geen verblijfsvergunning hebben gekregen, voornamelijk kinderen, zal voorbijkomen en begeleid worden door een violist en een trombonist.

In het perronhuisje wordt een tekst van Wanda Reisel uitgevoerd; aan het woord is de moeder van Arnon Grunberg, die nu eens haar verhaal vertelt. Gespeeld door Debbie Korper en Anneke Sluiters.

Tot slot zal een koor van robuuste scheepsmannen deze theatrale herdenkingsceremonie afsluiten.

“De Amsterdamse Stads-Rietlanden vormden een ideale plek om joden weg te voeren, er waren nauwelijks pottenkijkers. Hoeveel joden hiervandaan naar Westerbork zijn gevoerd weet niemand zelfs maar bij benadering, maar het zijn er veel geweest. Kees Huurman schrijft in Het spoorwegbedrijf in oorlogstijd (2001), dat schrijft vanaf maandag 7 juni 1943 dagelijks “naar behoefte” de facultatieve trein 10093S die van de Rietlanden naar Westerbork reed. Die vertrok ’s avonds om vijf over acht en arriveerde in kamp Westerbork rond half een ’s nachts. Als aantallen noemt hij 1000 joden op 11 juni 1943, 600 op 5 juli, 400 op 16 juli. De treinen dienden vanaf 11.00 uur klaar te staan “voor belading”. De transporten zijn op zijn minst maandenlang doorgegaan. Sommigen zagen kans om te ontkomen. In het Amsterdamse wijkblad De Eilander vertelt Henk Smit hoe zijn vader met paard en wagen broden moest afleveren aan de treinen en hoe hij joden zag rondzwerven op het omheinde station: “Mijn vader heeft er heel wat weggehaald. Hij stapelde ze om en om onder de bok, er ging een dekzeil overheen en, nota bene onder begeleiding van een ‘goede’ Duitser, ene Rudolf, bracht hij ze weg van het terrein.” Ook Jaap Altelaar, die in een loods op de Rietlanden was tewerkgesteld, hielp een paar joodse mensen ontsnappen. Hij kroop onder een wagon door en schoof, buiten zicht van de bewaking, de deur open. Drie of vier mensen konden wegkomen.
Mensen ontkwamen van het ‘perron’ uit de nog stilstaande trein of meteen na vertrek. Vlak na het station maakt het spoor een bocht. De treinen waren daar nog niet op snelheid en het was niet onmogelijk om eruit te springen – als je daar de lef toe had. Louis Kloet, destijds 31 jaar, vertelde na de oorlog hoe murw en berustend de mensen in zijn coupé hun noodlot tegemoet reden. Hij was bij het rondbrengen van een illegale krant verraden en werd via het Centraal Station naar Westerbork gezonden. Het eerste stuk reed de trein stapvoets omdat er aan de rechterzijde soldaten meeliepen. Louis kon ter hoogte van de Rietlanden uit het coupéraam aan de linkerkant klimmen. Niemand durfde met hem mee te gaan. 
Heel af en toe lukte het medewerkers van de Joodsche Raad iemand uit een trein te krijgen.”

Het verhaal van de oorlog en de jodendeportatie komt dichtbij door deze getuigenverklaringen uit de eigen buurt. De voorstelling van Olivier Provily wil deze nabijheid van de geschiedenis voelbaar maken, en zal verhalen, getuigenverklaringen en herinneringen aan deze donkere dagen ophalen. Een ceremonie wordt het, er valt immers wel wat te herdenken; een muzikale en theatrale herdenking met een virtuoos violist en een even virtuoze trombonist. Melancholische, maar ook hoopvolle klanken.,

images

3129948_300

Het werk van Olivier Provily, die deze improvisatie-herdenking regisseert, staat bekend om de verstilling en tijdloosheid; verwacht dus niet louter amusement, maar laat u meevoeren in de stilte en de tijd!